Kriza ekonomike globale duket se ka pushtuar vëmendjen e gjithsecilit. Jemi të shqetësuar për të ardhmen, kursimet, shtëpinë, makinën tonë. Të gjitha zhvillimet tragjike në tregjet botërore i kemi ndjekur në kohë reale nëpër media. Ky vërshim i mbulimit mediatik i asaj që ka shkaktuar kolaps në tregjet globale, na ka bërë të harrojmë të tjera çështje të cilat duket se kanë kaluar në plan të dytë apo edhe janë harruar. Është koha që të zgjedhim midis Mjedisit apo Ekonomisë…

Kujtojmë se rreth 1 vit më parë ngrohja globale ishte në rend të ditës teksa Al Gore dhe Al Pachaëi sëbashku brohorisnin të kënaqur nobelin për paqe. Me aq sa është thënë në të kaluarën mbi ngrohjen globale, në kohën kur ekonomia botërore ende nuk kishte njohur krizën aktuale, mund të themi të sigurt se efekti serrë ka një rrezik katastrofik për njerëzimin. Por sot, alarmi dhe thirrja për masa të menjëhershme janë të pakonsiderueshme përballë faktit që ekonomia po bie. Dukemi të frikësuar. Dikush mund të priste që të njëjtin reaksion të ketë edhe fakti se sistemi tokësor po degjeneron ashtu si ekonomia: shpyllëzime të shpejta, peshkimi pa kriter, mungesa e ujit të pijshëm, arktiku në zhdukje etj. Por nuk është kështu. Raporte të këtyre fakteve mjedisore gjenden me shumicë por shqetësimi është çuditërisht në nivlet më të ulta. Për pjesën dërrmuese të njerëzve nuk bën asnjë ndryshim fakti se në 50 vitet e ardhëshme temperaturat do të shtohen me 2 grade celcius. Fatkeqësisht në këtë grup njerëzish bëjnë pjesë edhe liderët e politikës dhe biznesit botëror.

Me cfarëdo lloj kostoje, e vendos ekonominë botërore në konflikt të drejtëpërdrejtë me qëndrueshmërinë mjedisore. Pavarësisht kundërshtimeve dhe debateve, koglomeratet e ekonomistëve në një zë, argumentojnë me fanatizëm kundër përpjekjeve madhore në luftën ndaj ndryshimeve klimaterike. Por në të njëjtën kohë ata nuk hezitojnë aspak që të kërkojnë biliona dollarë për të financuar bankat e falimentuara. Nuk mund të mohohet se kriza aktuale në ekonominë kapitaliste globale mund të ketë përkohësisht një lehtësim në efektin e madh negativ në biosferë, pasi falimentimi i shumë bizneseve, ka reduktuar ndjeshëm konsumin e përgjithshëm të energjisë dhe materialeve natyrore. Por sidoqoftë masat e para të zakonshme për të luftuar krizën ekonomike janë zgjerimi i tolerancës në trajtimin e punëtorëve ose mjedisit. Si rrjedhojë rënia ekonomike ka rrezik të shoqërohet me forma më intensive të shfytëzimit dhe dëmtimit të mjedisit në të ardhmen e afërt.

Si për ironi valën e parë më të madhe të krizës financiare po e ndjejnë ekonomitë dhe industritë më të zhvilluara botërore, që janë njëkohësisht edhe përgjegjësit kryesor të ngrohjes globale. Shenja e parë më domethënëse e minimit të përpjekjeve për të luftuar së bashku ngrohjen globale në nivel ndërkombëtar ishte shmangia deri në braktisje e Protokollit të Kyotos. Tentativa e dështuar për zëvendësimin e këtij të fundit me Partneritetin Azi-Pacifik për Zhvillimin e Pastër dhe Klimën rezultoi një gënjeshtër e madhe.Një aleancë pa detyrime ekonomike, pa qëllime të përbashkëta, pa përgjegjësi ndërkombëtare dhe pa ndonjë nevojë për negociata të hapura dhe realiste. Ky Partneritet, krijim i liderëve të shteteve rebele ndaj “Kyotos”, duket si një varkë e carë nën drejtimin e ish-presidentit amerikan Bush dhe kryeministrit Kanadez Hoëard. E si për ta konfirmuar këtë kryeministri Italian Silvio Berluskoni, disi i turbulluar nga kriza financiare që po thellohet paralajmëroi kohët e fundit se edhe 10 vende të tjera të BE-së kanë mbështetur iniciativën e tij për të bllokuar një plan kimaterik të BE-së. Kjo ka shkaktuar dyshime të forta mbi politikat e përbashkëta të Bashkimit Europian për ngrohjen globale teksa kriza financiare ka coroditur të gjithë. “Partneriteti” i cili mbron idenë e zhvillimit të teknologjisë me qëllim uljen e kostove mjedisore në prodhimin e energjisë, duket se nuk mund të sjellë asnjë të mirë për ambjentaliste në këto kohë të vështira. Kjo pasi kriza globale financiare ka ulur ndjeshëm investimet e kushtueshme në përmirësimin e teknologjisë e cila edhe sikur të arrijë zhvillimin e kërkuar nuk mund të sjellë reduktim të madh të emetimit të gazrave të dëmshëm. Premtimet e gjigandëve të energjisë dhe korporatave ndërkombëtare për të investuar në uljen e ndikimit të tyre në mjedis nuk patën jetë të gjatë. Si mundet që kjo të ndodhë në një kohë që kriza globale ka pushtuar ekonominë botërore. Investimet mjedisore kanë ndalur, cmimet e naftës po bien përsëri, qeveritë janë zbrasur nga planet e optimiste për energji alternative, teksa shpenzojnë miliarda dollarë për të injektuar sistemin financiar në krizë.

Është për tu theksuar fakti se rritja e shpejtë emetimeve të gazrave që shkaktojnë efektin serrë, nuk po vjen më nga vendet e zhvilluara të cilat kanë gjetur një balancë, por nga vendet e pazhvilluara kryesisht superfuqitë aziatike: Kinë, Indi, Tailand, Indonezi. Këto vende tashmë kanë aspiratat për një mirëqënie si ajo në vendet perëndimore. Shembulli më i mirë është Kina e cila në mënyrë të shpejtë në një kohë shumë të shkurtër ka arritur SHBA-në në nivelet e emetimit të dioksidit të karbonit në atmosferë. Kjo si pasojë e rritjes marramëndëse në ekonomi në vitet e fundit. Kështu, sipas Yvo de Boer, Sekretari Ekzekutiv i Konventës së Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimaterike, në një kohë që vendet e pasura po i kërkojnë botës në zhvillim të luajë një rol më aktiv në ngrohjen globale, kjo mund të shoqërohet edhe me një humbje të interesit të vendeve të pasura në angazhimet e tyre klimaterike .

Tomas Friedman, një ekspert në ekonominë mjedisore, paralajmëron se në parim në të dyja krizat, si në atë ekonomike edhe në atë mjedisore , po bëhen të njëjtat gabime. Teksa në tregjet financiare ku produktet u vlerësuan keq duke mos reflektuar koston reale duke shkaktuar crregullime të tregut. Ashtu po ndodh edhe në tregun energjitik e mjedisor. Për më tepër që këto janë ngushtësisht të lidhura duke patur parasysh se kompanitë energjitike më të mëdha, shërbimet dhe kompanitë e makinave janë të varura nga hidrokarburet e lira që nxisin ndryshimet klimaterike.

Ndoshta strategjia për të marrë borxh nga e ardhmja për të shëruar plagët e së tashmes mund të funksionojë në planin afatshkurtër, por a është e përgjegjëshme për të mbështetur financiarisht industritë që bazohen në teknologjitë e prapambetura të gazit natyror. Do të ishte më mirë që veprimet për të luftuar ndryshimet klimaterike, të formonin një element kryesor në paketat financiare stimuluese për ekonomitë e vendeve të ndryshme

Teksa flasim për zgjidhjet e kushtueshme të krizës financiare që ka pushtuar globin, në strategji duhet të rikujtohen sfidat e kaluarës së afërt të lidhura ngushtë me ngrohjen globale, të cilat ndonëse me efekt më të ngadaltë dhe jo kaq të prekshme nga njerëzit, kanë pasoja të pariparueshme dhe pa vlere monetare.




Leave a Reply.


Google Analytics tracking code